Cloze test, YDS'nin en aldatıcı bölümüdür. Görünüşte sadece beş boşluklu bir paragraf vardır. Oysa o beş boşluk sınavın geri kalanının minyatürüdür: bir boşluk gramer sorar, biri kelime, biri preposition, biri bağlaç, biri paragrafın mantığını.
Adayların çoğu cloze'u okuyup boşluğa bakarak çözer. Bu yüzden istikrarsız sonuç alır. Aynı aday bir paragrafta beşte beş yapar, diğerinde beşte iki.
İstikrarın yolu şudur: her boşluğa aynı yöntemle değil, boşluğun tipine göre yaklaşın.
Önce paragraf, sonra boşluk
En yaygın hata, paragrafı okumadan ilk boşluğa atlamaktır. Cloze paragrafı bir bütündür. Özellikle mantık boşluklarını, yani bağlaç ve geçiş ifadelerini, paragrafın genel akışını bilmeden çözemezsiniz.
İlk adım her zaman aynıdır. Boşlukları zihinsel olarak atlayın ve paragrafı 30–40 saniyede bir kez okuyun. Sonra tek bir soruya cevap verin: bu paragraf ne anlatıyor ve tonu ne? Bir araştırmayı mı aktarıyor, bir sorunu mu tartışıyor, bir gelişmeyi mi övüyor?
Bu bilgi seçenek elemeyi yarı yarıya kısaltır. Etkisini en çok zıtlık, sebep ve sonuç boşluklarında görürsünüz.
Boşluğun tipini teşhis edin
İkinci adımda boşluğa değil, seçeneklere bakın. Seçenekler boşluğun tipini söyler.
- Beş seçenek de preposition ise soru kalıp bilgisini ölçer.
- Beşi de fiilin farklı zamanlarıysa soru tense'i ölçer.
- Beş farklı bağlaçsa soru mantığı ölçer.
- Beş farklı anlamda kelimeyse soru kelime hazinesini ölçer.
Tip teşhisi üç saniye sürer ve çözüm yönteminizi belirler.
Preposition boşlukları kalıp bilgisidir. Depend gördüğünüzde on refleksi çalışmalıdır. Result gördüğünüzde in ya da from refleksi çalışmalıdır. Burada düşünmek değil, tanımak puan getirir. Çıkmış sorularda dönen kalıp havuzu şaşırtıcı derecede küçüktür. Contribute to, rely on, associated with, responsible for, divided into gibi 80–100 kalıp, soruların büyük çoğunluğunu karşılar.
Tense boşluklarında ipucu neredeyse her zaman cümlenin başka bir yerindeki zaman ifadesidir. Since varsa perfect öne geçer. By the time varsa perfect ya da future perfect öne geçer. In recent years varsa present perfect öne geçer. Cümleyi Türkçeye çevirerek zaman aramayın; bu en yavaş ve en riskli yoldur. Zaman işaretçisini arayın, çünkü bu yol hem hızlı hem güvenlidir.
Bağlaç ve geçiş boşlukları paragraf düzeyinde çözülür. Boşluğun iki yanındaki cümleleri okuyun ve ilişkiyi adlandırın. Dört ilişki tipi döner:
- destekleme — moreover, in addition
- zıtlık — however, on the other hand
- sonuç — therefore, thus
- örnekleme — for instance
İlişkiyi seçeneklere bakmadan önce kendiniz adlandırın. O zaman tuzak şıklar gücünü kaybeder.
Kelime boşluklarında cümlenin öznesi ve nesnesiyle anlamca çarpışmayan tek seçeneği arayın. Buradaki başarı doğrudan kelime hazinesine bağlıdır ve kestirmesi yoktur. YDS'de en çok çıkan kelimeleri örnek cümleleriyle çalışın. Bu, cloze'un kelime ayağını besleyen en verimli yatırımdır.
Eleme, seçmekten güçlüdür
Doğru cevabı bulmak ile yanlışları elemek aynı kapıya çıkar. Ama eleme daha güvenlidir, çünkü ÖSYM seçenekleri eleme mantığıyla kurar. Beş seçenekten genellikle ikisi açık biçimde yanlıştır, ikisi cazip tuzaktır, biri doğrudur.
Tuzak seçeneklerin ortak özelliği şudur: tek cümle içinde kulağa doğru gelir, paragraf bütününe oturmaz.
Bu yüzden son kontrolü hep aynı şekilde yapın. Seçtiğiniz kelimeyi boşluğa koyun. Sonra o cümleyi tek başına değil, bir önceki ve bir sonraki cümleyle birlikte okuyun. Akış takılıyorsa cazip tuzağa yakalanmışsınızdır.
Süre: boşluk başına bir dakika
Cloze'a ayırabileceğiniz gerçekçi süre paragraf başına beş-altı dakikadır. Bu, boşluk başına yaklaşık bir dakika eder.
Bir boşlukta doksan saniyeyi geçtiyseniz işaretleyin ve ilerleyin. Cloze'da sonraki boşluklar çoğu zaman öncekine ipucu verir. Paragraf bittiğinde dönün; o boşluk ilk bakıştakinden kolay gelir. Sınavın bütününde olduğu gibi cloze'da da puanı yiyen şey bilgisizlik değildir. Tek soruya gömülen zamandır.
Neden hep aynı paragraflarla çalışmak işe yaramaz
Cloze becerisi ancak yeni dengelerle gelişir. Bir paragrafı ikinci kez çözdüğünüzde boşlukları hatırlarsınız. Üçüncü kez çözdüğünüzde ölçtüğünüz şey hafızanızdır, ve kendinizi olduğunuzdan iyi görürsünüz. Piyasadaki cloze kaynakları da sınırlıdır; ciddi çalışan bir aday birkaç ayda hepsini tüketir.
Taze malzeme sorununu çözmek için soruLab'ın soru üreticisine gerçek ÖSYM cloze formatını uygulayan bir mod ekledik. Yapıştırdığınız ya da hazır havuzdan seçtiğiniz akademik metinden cloze paragrafı üretir. Beş boşluğu beş farklı beceri tipine dağıtır: preposition, tense, bağlaç, kelime, mantık. Her üretim yeni paragraf demektir, yani her oturum gerçek bir ölçüm olur. Formatı önce görmek isterseniz örnek sorular sayfasında üyeliksiz inceleyin.
Beş adımda özet
- Paragrafı boşluksuz bir kez okuyun ve konuyu belirleyin.
- Her boşlukta önce seçeneklere bakın ve tipi teşhis edin.
- Tipe göre yöntem uygulayın: preposition'da kalıbı tanıyın, tense'te zaman işaretçisini arayın, bağlaçta ilişkiyi kendiniz adlandırın, kelimede cümle öğeleriyle uyumu ölçün.
- Seçtiğinizi komşu cümlelerle birlikte okuyarak doğrulayın.
- Doksan saniyede çözülmeyen boşluğu bırakın ve paragrafın sonunda dönün.
Cloze, YDS'nin şansa en kapalı bölümüdür. Desenleri bilen aday için beş soru, beş fırsattır.